वीरगन्ज महानगरपालिका–१२ का लाडुप्रसाद साहले बिहान करिब तीन घण्टाको संघर्षपछि मुस्किलले पाँच लिटर पानी संकलन गरेका छन् । पानीको खोजीमा बिहान ४ बजे घरबाट निस्केका साह तीन घण्टापछि पाँच लिटर पानी लिएर घर पुगेका थिए । उनले करिब पाँच किलोमिटर पानी खोज्दै सडकमा रहेका सार्वजनिक ट्युबवेल र धाराबाट पानी संकलन गरे ।
‘घरमा जडान गरिएको ट्युबवेल पानी नपरेपछि सुकेको छ । म बिहान ४ बजे खाली बाल्टिन लिएर घरबाट निस्किएँ । सडकमा रहेका विभिन्न ट्युबवेल र धाराबाट जम्मा पाँच लिटर पानी जम्मा गर्न घण्टौं लाग्थ्यो,’ उनले आफ्नो परिवारका लागि जम्मा पाँच लिटर पानी जम्मा गर्नको कठिनाइ सुनाए ।
जम्मा गरेको पानी आफैं र आफ्नो परिवारको दिगो समाधान नभएकोले घरको काम कसरी गर्ने भनेर चिन्तित छन् । उनको पाँच सदस्यीय परिवारका लागि दैनिक १०० देखि १५० लिटर पानी चाहिन्छ।
“मैले जम्मा गरेको पानीले भात पकाउन सक्छौं। पिउने, भाँडाकुँडा धुने र नुहाउने जस्ता अन्य प्रयोजनका लागि पानीको व्यवस्थापन कसरी गर्ने,’ उनले भने ।
वीरगन्ज–६ का राजेश गुप्ता नियमित बिहान ५ बजे उठ्छन्, नुहाएर काममा जानुअघि पूजा गर्छन् । तर आजकल पानी बिना उनको नियमित काममा ब्रेक लागेको छ ।
“नुहाएको चार दिन भयो । घरमा जडान गरिएको ट्युबवेल पानी नहुँदा सुकेको छ । हामीले सार्वजनिक धाराबाट पानी ल्याएर नियमित घरायसी कामका लागि पानीको प्रबन्ध गर्न मुस्किलले बताए ।
त्यस्तै, वीरगन्ज–१४ की सुमित्रा देवी आफ्नो १० सदस्यीय परिवारका लागि भात पकाउन र अन्य घरायसी काम गर्न पानीको ब्यबस्थापन गर्न संघर्ष गरिरहेकी छिन् ।
“भात पकाउन पानी चाहिन्छ। तर घरको ट्युबवेलमा पानी आउँदैन । मलाई मेरो परिवारलाई खुवाउने र भाँडाकुँडा धुने चिन्ता छ,’ उनले गुनासो गरिन् ।
लामो समयदेखि वर्षा नहुँदा पानीका मुहान सुक्दा वीरगन्ज महानगरपालिकामा पानीको चरम अभाव भएको छ ।
गर्मी सुरु भएसँगै खानेपानीको समस्या बारहमाही हुने भए पनि लामो समयसम्म खडेरीका कारण यो वर्ष समस्या झनै चर्किएको स्थानीय शंकर साह कलवारले बताए ।
विद्युतीय मोटरबाट जमिनमुनिको पानी ट्याङ्कीमा पु¥याउने र पम्प गरिएको पानी महानगरका बासिन्दालाई वितरण भइरहेको महानगरका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मीप्रसाद पौडेलले बताए ।
‘महानगरले दैनिक उपभोक्तालाई ट्याङ्कर पानी वितरण गर्दै आएको छ । महानगरमा पानीको माग उच्च छ । तर हामीसँग वितरण गर्न पर्याप्त पानी छैन। हामीले हरेक वडामा पुगेर ट्याङ्करबाट पानी वितरण गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।
साथै खानेपानी संकट समाधानका लागि महानगरले नेपाल खानेपानी संस्थान र खानेपानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालयसँग समन्वय गरिरहेको बताए ।
खानेपानीको समस्यालाई मध्यनजर गर्दै महानगरपालिकाले मापदण्ड पूरा नगरी पानी पम्प गर्नका लागि गहिरो बोरहोल खन्न रोक लगाएको छ ।
“अवैध रूपमा पानी पम्प गर्नका लागि गहिरो बोरहोल खन्ने काम भइरहेको पाइएको छ । लामो समयसम्म वर्षा नहुँदा पानीको सतह घट्दै गएको छ । यस्तो अवस्थामा जथाभावी गहिरो बोरहोल खन्दा पानीको संकट झनै बढ्छ । त्यसैले हामीले यस्ता गतिविधि विरुद्ध नोटिस जारी गरेका छौं,’ उनले भने ।
यस्ता गतिविधि गर्नु वा अनुमति दिनु दण्डनीय छ, उनले भने। खानेपानी सङ्कटलाई मध्यनजर गर्दै महानगरले आफ्ना प्रत्येक वडामा सार्वजनिक धारा जडान गर्ने योजना ल्याएको नेपाल खानेपानी संस्थानका प्रमुख इन्जिनियर निरण महर्जनले बताए ।
‘सार्वजनिक धारा जडान गर्न महानगरपालिकासँग सम्झौता भएको छ । सम्झौता अनुसार प्रत्येक वडामा धारा जडान गर्न उपभोक्ता समिति गठनको प्रक्रिया सुरु भएको छ । यो आयोजना छिट्टै सम्पन्न गर्छौं, पानी वितरण गर्छौं,’ उनले भने ।
४५ डिग्री सेल्सियससम्मको तापक्रमले लामो समयसम्म खडेरी परेको स्थानीयवासीले बताएका छन् । छपकैया, मीनाबजार, भिश्व, नगवा, मुरली, तेजस्थ टोल, प्रतिमा चोक, ब्रह्माचोक, भान्सार लगायतका गाउँमा घरघरमा राखिएका ह्याण्डपम्प सुक्दा खानेपानीको चरम अभाव भएको छ ।
अत्याधिक गर्मीका कारण हातपम्प सुक्न थालेको वीरगन्ज महानगरपालिका–१५ की माया लामाले बताइन्, स्थानीयवासी खानेपानीको अभावमा मर्कामा परेका छन् । खानेपानीको अभाव हुँदा महानगरले खानेपानी व्यवस्थापनमा पहल गरेको छ । वर्षा नहुँदा पानीका मुहान सुक्न थालेपछि उपभोक्तालाई ट्याङ्करबाट पानी उपलब्ध गराएको हो ।
खानेपानी संकट भएपछि महानगरका बासिन्दा खानेपानी संस्थानको कार्यालयमा पुगेर खानेपानी र घरघरमा धारा जडान गर्न माग गरेका छन् नेपाल खानेपानी संस्थानमा दैनिक ९० जना पानीको धारा लिन आउने महर्जनले बताए । ‘वर्षा नहुँदा खानेपानीको मुहान सुकेपछि खानेपानीको धारा लिन कार्यालय आउनेको संख्या बढेको छ,’ उनले भने ।
महानगरको कूल एक लाख ४० हजार जनसङ्ख्या भए पनि आठ हजार १ सय उपभोक्तालाई नियमित रूपमा पानी उपलब्ध गराउँदै आएको छ । महानगरले दैनिक करिब ६५ लाख लिटर पानी उपभोक्तालाई वितरण गर्दै आएको महर्जनले बताए । सहरमा कति पानीको माग छ भन्ने यकिन तथ्याङ्क महानगरपालिकासँग छैन ।
१५३ पटक हेरीएको
