२२ कात्तिक, काठमाडौं । सरकारले बहुवर्षीय आयोजनामा देखिएका समस्या समाधान गर्ने उद्देश्यले बहुवर्षीय ठेक्का कार्य प्रक्रिया–२०२३ लागू गरेको छ ।
बहु-वर्षीय परियोजनाले ठूला स्केल, स्ट्यान्ड-अलोन परियोजनाहरू समावेश गर्दछ जुन कि त छुट्टै पात्रो वर्षहरूमा निर्माण गरिनेछ र जसलाई साना, स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन चरणहरूमा विभाजन गर्न सकिँदैन। धेरैजसो अवस्थामा, यी विकास आयोजनाहरू विरलै समयमा पूरा हुन्छन्।
संघीय सरकारले आवश्यक बजेट विनियोजन गरे पनि बहुवर्षीय ठेक्कामा रहेका अधिकांश आयोजना सुस्त गतिमा अघि बढिरहेका छन् । आयोजना हस्तान्तरणमा ढिलाइ, स्वामित्व र जनशक्तिको अभावले यी बहुवर्षीय ठेक्का आयोजनाको काम सुस्त भएको छ । अर्थ मन्त्रालयका अधिकारीहरुका अनुसार कतिपय अवस्थामा यी आयोजनाहरु कोषको स्रोत नखुलेरै बजेटमा राखिन्छन् । थप रूपमा, तिनीहरू प्रायः ठेक्का प्रदान गर्ने ढिलो प्रक्रियाका कारण ढिलाइ हुन्छन्।
गत साता अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले आवश्यक रकम जुटाउनका लागि तयारी अवस्थामा रहेका आयोजनालाई सूचीकृत गर्न सरकारलाई सुझाव दिएको थियो । सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय सरकारलाई २२ बुँदे सुझाव दिँदै भ्रष्टाचार निरिक्षकले बजेट तर्जुमा र कार्यान्वयनका चरणमा रहेका विभिन्न विसंगतिले सार्वजनिक कोषको दुरुपयोगलाई बढावा दिएको बताएको छ । मन्त्रालयका सहसचिव धनीराम शर्माले नयाँ निर्देशिकाले बहुवर्षीय आयोजनाको वर्गमा राख्नुपर्ने आयोजनालाई कम्तीमा तीन वर्षको समयावधि तोकेको बताए । तर, निर्माण सम्पन्न हुन जति नै समय लागे पनि राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरु यस प्रकारको मानिलिने छन् ।
नयाँ नियममा यस्ता आयोजनाको अनुमानित लागत कम्तीमा ५० करोड रुपैयाँ हुनुपर्नेछ । यी परियोजनाहरूले आफ्नो कोषको स्रोतलाई अन्तिम रूप दिनको लागि एमओएफको स्वीकृति लिनुपर्छ। आयोजनाले बजेट घोषणा गरेपछि आर्थिक वर्षको सुरुमा अनुमानित लागतको कम्तीमा २५ प्रतिशत विनियोजन गर्नुपर्ने हुन्छ । लाइन मन्त्रालयलाई तोकिएको आर्थिक वर्षमा तोकिएको सीमाभन्दा बढी रकम उपलब्ध गराउन रोक लगाइएको छ । पहिले, बहु-वर्षीय परियोजनाको लागि यस्तो कुनै सीमा परिभाषित गरिएको थिएन।
अहिलेको अवस्थामा, राजनैतिक दलहरूले यस्ता परियोजनाहरू बजेटमा अगाडि बढाएका छन्, केवल एमओएफबाट मोटो रकम निकासा गर्न। नयाँ निर्देशिकाले राजनीतिक दबाबका कारण बजेटमै आयोजना राख्ने गलत अभ्यासलाई अन्त्य गर्न मद्दत पुग्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
२८२ पटक हेरीएको
