६ माघ, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले युक्रेन र गाजाको द्वन्द्व निकै पीडादायी भएको बताएका छन् । आजको नाम सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै उनले नयाँ र पुराना द्वन्द्वको परिणाम यस क्षेत्रलाई नभई सिंगो विश्व र विशेषगरी विश्वव्यापी दक्षिणमा परेको बताए ।
प्रधानमन्त्री प्रचण्डले सबैको सम्मान र स्वाभिमानका लागि राजनीतिक संवाद र कूटनीतिक माध्यमबाट शान्ति सुरक्षाको स्थायी समाधान खोज्नुपर्ने बेला आएको स्पष्ट पारे । नाम सम्मेलनलाई प्रधानमन्त्री प्रचण्डले गरेको सम्बोधनको पूर्ण पाठ यस्तो छ- “साझा विश्वव्यापी समृद्धिका लागि सहयोग प्रगाढ” भन्ने नाराका साथ असंलग्न आन्दोलन (नाम) को १९ औँ शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन नेपालका प्रधानमन्त्री एवं प्रतिनिधिमण्डलका नेता पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को भनाइ कम्पाला, युगान्डा, १९-२० जनवरी २०२४
महामहिम जनरल योवेरी कागुटा मुसेभेनी, युगान्डा गणतन्त्रका राष्ट्रपति,
महामहिम राज्य र सरकार प्रमुखहरू, माननीय मन्त्रीज्युहरु, प्रतिष्ठित प्रतिनिधिहरु, महिला र सज्जनहरू।
“साझा विश्वव्यापी समृद्धिका लागि गहिरो सहयोग” भन्ने महत्वपूर्ण नाराका साथ अफ्रिकाको पर्ल अफ्रिका युगान्डामा आयोजना भइरहेको असंलग्न आन्दोलनको १९औँ शिखर सम्मेलनमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्न पाउँदा म सम्मानित र सम्मानित महसुस गर्छु। साझा समृद्धिका लागि शान्ति अति आवश्यक तत्व भएको बेला यस शिखर सम्मेलनको सफलताका लागि म गौतम बुद्धको जन्मभूमिबाट शान्तिको सन्देश लिएर आएको छु । हाम्रो ऐतिहासिक आन्दोलनको नेतृत्व गर्ने महान जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएकोमा अध्यक्ष महोदयलाई सर्वप्रथम म हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दछु। तपाईको गतिशील नेतृत्वमा एनएएम ले बल, एकता र सहयोगको नयाँ उचाइ हासिल गर्नेछ भन्नेमा म विश्वस्त छु। यो सुन्दर सहर कम्पालामा आइपुग्दादेखि हामीलाई प्रदान गरिएको न्यानो स्वागत र उदार आतिथ्यताका लागि म सरकार र युगान्डा गणतन्त्रका जनताप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछु। कोभिड-१९ महामारीले उत्पन्न चुनौतीहरूको बावजुद १८औँ नाम शिखर सम्मेलन सफलतापूर्वक आयोजना गरेको र आन्दोलनलाई अगाडि बढाउनको लागि निवर्तमान अध्यक्ष, अजरबैजान गणतन्त्रको प्रशंसनीय कार्यलाई स्वीकार गर्दै म सँगी नेताहरूसँग सामेल छु।
अध्यक्ष महोदय,
१९५५ बान्डुङ्ग अफ्रो-एसियाई सम्मेलन भएको र एनएएम को बीउ छरेपछि एनएएम ले लामो यात्रा तय गरेको छ। यो आन्दोलनले विश्वका धेरै देशहरूको राजनीतिक स्वतन्त्रता, स्वतन्त्रता, उपनिवेशीकरण र सार्वभौमसत्ता प्राप्त गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। यो हाम्रो गरिमा, गौरव, ऐक्यबद्धता र सहयोगको लागि आशाको किरण बनेको छ। आन्दोलनले न्यायोचित, समतामूलक, समावेशी, शान्तिपूर्ण र समृद्ध विश्व व्यवस्थाका लागि संघर्ष जारी राखे पनि आजको संसार अन्याय, असमानता, विभाजन, विभेद र बहिष्कारले भरिएको छ । यसबाहेक, संरक्षणवाद, हिंसात्मक अतिवाद र युद्ध र द्वन्द्व बढ्दै गएको छ। त्यसैगरी, सैन्य खर्च र हतियारको दौड बढिरहेको छ। पछिल्लो शिखर सम्मेलनदेखि नै कोभिड–१९ महामारीका कारण लाखौं मानिसको मृत्यु, विपन्नता, विस्थापन र विपन्नतालगायतका ठूला चुनौतीहरू मानवतामा परेका छन् । वास्तवमा, महामारी पछिको रिकभरी ढिलो, तिरस्कृत र असमान रहेको छ, जसले समाजको सबैभन्दा गरिब र कमजोर खण्डहरूलाई सबैभन्दा कठिन प्रहार गरेको छ। ट्रिपल प्लानेटरी क्राइसिसले यो झन् बढाएको छ।
त्यसैगरी, आशा, मर्यादा र सभ्य जीवनको युगमा प्रवेश गर्न हाम्रा जनताका लागि महत्वपूर्ण हुने दिगो विकास लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न असम्भव मिशन देखिन्छ।
त्यसैगरी, विशेष परिस्थितिमा रहेका देशहरूलाई आफ्नो विकासको दृष्टिकोण र लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न वित्त सुरक्षित गर्न सक्षम बनाउन ग्लोबल फाइनान्सियल आर्किटेक्चरलाई सुधार गर्नुपर्छ। यी देशहरूलाई विकास न्याय प्रदान गर्न, विकसित देशहरूले ढिलाइ नगरी आफ्नो वित्तिय प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्छ। त्यसैगरी अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार न्यायोचित, निष्पक्ष र समावेशी हुनुपर्छ जसले तल्लो अरबौंलाई फाइदा पुग्छ। विश्वव्यापीकरण, जसरी हामी विश्वास गर्छौं कि सबै डुङ्गाहरू समान रूपमा उठाएको छैन, बरु यसले आय असमानता र थोरै देशहरूको हातमा सम्पत्ति केन्द्रित गरेको छ। ग्लोबल नर्थले यो बुझ्नुपर्छ कि यो अनैतिक र अनैतिक मात्र होइन तर आधा मानवतालाई समृद्धिको यात्राबाट बहिष्कृत गर्न पनि दिगो छैन।एनएएम ले दिगो विकासका लागि २०३० एजेन्डा र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सहमत विकास लक्ष्यहरू समयमै प्राप्त गरी आफ्ना सदस्यहरूको आर्थिक विकास र समृद्धिमा जोड दिनुपर्छ।
स्रोतको कमीलाई हटाउन उत्तर-दक्षिण र त्रिभुजीय सहयोगसँगै दक्षिण-दक्षिण सहयोगलाई पनि बढाउनुपर्छ किनभने धेरै सहयात्री एनएएम सदस्यहरूले सामाजिक-आर्थिक विकासका साथै प्राविधिक विकासमा उल्लेखनीय प्रगति गरेका छन्। त्यसैगरी आजको विश्वमा गेम चेन्जर बनेको ‘विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तन’ मा विकासशील र अल्पविकसित देशहरूले सामना गरिरहेका संस्थागत र क्षमताका बाधाहरूलाई सम्बोधन गर्न नामले उच्च प्राथमिकता दिनुपर्छ। संयुक्त राष्ट्र संघको सुधारमा नामले ठूलो भूमिका खेल्नुपर्छ। दिगो शान्ति र साझा समृद्धि सुनिश्चित गर्न हाम्रा बहुपक्षीय संस्थाहरू समावेशी, पारदर्शी र लोकतान्त्रिक हुनुपर्छ। हामीले सामना गरिरहेका साझा र समसामयिक चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न एनएएम ले नेतृत्व लिनुपर्छ।
अध्यक्ष महोदय,
मानव सभ्यताको इतिहासले हामीलाई प्रचुर मात्रामा सिकाएको छ कि यो केवल ‘सहयोग’ हो जसबाट मानवताले अझ ठूलो र राम्रो हासिल गर्न सक्छ। एनएएम आफैंमा एकता, भ्रातृत्व र सहयोगलाई प्रगाढ बनाउने पक्ष हो। हामीले आपसमा बलियो सहकार्य मार्फत साझा समृद्धि हासिल गर्न प्रयास गर्नुपर्छ।
समृद्धि थोरैको सुअवसर हुन सक्दैन। यो सबै र हरेक देशको लागि हुनुपर्छ। हामीले राष्ट्रहरूको समुदाय भित्र र बीचमा एक समान खेल मैदान सिर्जना गर्नुपर्दछ ताकि विश्वव्यापी समृद्धि सकेसम्म समान रूपमा बाँडफाँड गर्न सकिन्छ।पुरानो र नयाँ द्वन्द्वको नतिजाले यस क्षेत्रलाई मात्र नभई सम्पूर्ण विश्वलाई, विशेष गरी ग्लोबल साउथलाई घेरेको छ। सबैका लागि सम्मान र मर्यादाका साथ राजनीतिक संवाद र कूटनीतिमार्फत शान्ति र सुरक्षाको दिगो समाधान खोज्ने यो समय हो। संयुक्त राष्ट्रसंघपछिको सबैभन्दा प्रतिनिधि संस्थाको रूपमा आन्दोलनले सुरक्षा, स्थायित्व र समृद्धिका लागि न्यायपूर्ण, समतामूलक र समृद्ध विश्वको स्थापना गर्न निर्णायक भूमिका खेल्नुपर्छ । एनएएम का कालातीत मूल्यमान्यता र सिद्धान्तहरू हाम्रा लागि पवित्र छन्; र जसको पालनाले हामीलाई शान्तिपूर्ण, सामंजस्यपूर्ण र समृद्ध संसार प्राप्त गर्न मार्गनिर्देशन गरिरहेको छ।
अध्यक्ष महोदय,
नेपालले स्वतन्त्र, वस्तुनिष्ठ, सन्तुलित र असंलग्न परराष्ट्र नीति अवलम्बन गरेको छ । हाम्रो परराष्ट्र नीति सार्वभौम समानता, आपसी सम्मान, आपसी हित र विवादको शान्तिपूर्ण समाधानमा आधारित छ । असंलग्नताको सिद्धान्त नेपालको परराष्ट्र नीतिको आधारभूत सिद्धान्तहरू मध्ये एक हो। नेपाल शान्तिका प्रतीक गौतम बुद्धले सिकाएको शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वको शाश्वत सत्यमा विश्वास गर्दछ। त्यसैगरी, विविधतामा एकता र वसुधैव कुटुम्बकम अर्थात् ‘संसार एउटै परिवार’ हाम्रो दैनिक जीवनको मार्ग बनेको छ । यी मूल्यमान्यताहरू हाम्रो सामाजिक-सांस्कृतिक संस्कारमा परापूर्वकालदेखि नै जरा गाडिएका छन्। शान्तिप्रिय राष्ट्रका रूपमा नेपालले विश्वमा भएका सबै प्रकारका द्वन्द्व र भू–राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वहरूको निन्दा गर्दछ । युक्रेन र गाजामा द्वन्द्वको अवस्था गहिरो पीडादायी छ। नेपाल इजरायल र प्यालेस्टाइनका लागि दुई राज्य समाधानका साथ मध्यपूर्वमा शान्ति र स्थायित्वको अपेक्षा गर्दछ, सान्दर्भिक राष्ट्रसंघीय प्रस्तावहरूको आधारमा सुरक्षित र मान्यता प्राप्त अन्तर्राष्ट्रिय सिमानाभित्र शान्ति र सुरक्षामा एकसाथ बस्दै।स्वदेशमा, नेपाल आफ्नो अनुपम, राष्ट्रिय स्वामित्वको, र स्वदेशमा विकसित शान्ति प्रक्रियाको निष्कर्षमा पुगेको छ। हामी सङ्क्रमणकालीन न्यायलाई एकपटक र सदाका लागि समाधान गरेर दिगो शान्ति सुनिश्चित गर्न कटिबद्ध छौं। द्वन्द्वबाट उभिएको नेताको रूपमा, मलाई विश्वास छ कि शान्ति सम्भव छ र त्यसले हाम्रो दृढ विश्वास र इच्छा प्रदान गरी राष्ट्र र विश्वव्यापी रूपमा ऐतिहासिक, सामाजिक-सांस्कृतिक र आर्थिक अन्यायलाई सम्बोधन गरिरहेको छ। एक ग्रेजुएट एलडीसीको रूपमा, नेपालले आफ्नो विकास प्रयासहरूमा धेरै चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। अल्पविकसित राष्ट्रहरूको अध्यक्षको हैसियतमा म अल्पविकसित राष्ट्रहरूलाई गरिबीको दुष्टचक्रबाट बाहिर निकाल्न र समृद्धिको बाटोमा डोर्याउन सहयोगको भावना र भावनामा सहयोग गर्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई सहयोगको स्तर बढाउन आह्वान गर्दछु।
अध्यक्ष महोदय,
पहाडी देशबाट आएर यहाँको यो रमाइलो भेलामा पहाडको बारेमा केही भन्नै पर्छ । पहाडहरू विश्वको जनसंख्याको १५% र पृथ्वीको जैविक विविधताको ५०% को घर हो। यी पहाडहरूले सबै जीवित प्राणीहरूलाई विश्वव्यापी सेवाहरू प्रदान गर्दछ, तर तिनीहरूले ठूलो कष्ट भोगिरहेका छन्। नेपालले हिमाल, जैविक विविधता, हिमाली इकोसिस्टम र त्यहाँ बसोबास गर्ने मानिसको संरक्षणका लागि वकालत गर्दै आएको छ । हामीले हिमालयमा जलवायु परिवर्तनको विनाशकारी प्रभाव डरलाग्दो दरमा ग्लेशियरहरू घट्ने र यसले अरबौंको जीवन र जीविकोपार्जनमा ल्याउने अनगिन्ती पीडाको रूपमा देखेका छौं। हिमाली इकोसिस्टम, हिमाली सभ्यता र जैविक विविधताको संरक्षण गर्नु हाम्रो साझा हितमा छ । यसका लागि म एनएएमका साथीहरूलाई हाम्रो आह्वान- हिमालयको आह्वानलाई समर्थन गर्न आह्वान गर्दछु। समापनमा, अध्यक्ष महोदय, असंलग्नताको मूल्य र सिद्धान्तप्रति हाम्रो प्रतिबद्धतालाई पुन: पुष्टि गरौं र हामीबीचको कुनै पनि दोहोरो मापदण्डबाट जोगिनु होस्। हाम्रो साझा समृद्धिको लागि अत्यन्त इमानदारी, सद्भाव, ऐक्यबद्धता र सहयोगका साथ काम गरौं। कसैलाई पनि पछि नछोडी न्यायपूर्ण, समतामूलक, शान्तिपूर्ण, दिगो र समृद्ध विश्वको निर्माण गर्न नामलाई बलियो बनाऔं। अन्तमा, मन्त्रिस्तरीय बैठकले प्रस्तुत गरेको ‘अन्तिम दस्तावेज’ र ‘कम्पाला घोषणापत्र’ को फलदायी छलफल र अवलम्बन गरेकोमा म प्रशंसा गर्दछु।
तपाईको ध्यानाकर्सनको लागि धन्यवाद।
२२९ पटक हेरीएको
